Op 17 september 2011 geeft Lucette Verboven een namiddag over HILDEGARD VON BINGEN van 14u. tot 16u. in het kader van de 21^e HILDEGARDDAG

Nieuwe locatie:

PAROCHIEZAAL VOSBERG, PASTOOR SLEGERSSTRAAT 1, 2840 RUMST

Lucette Verboven maakte eveneens een drieledig docudrama in coproductie met de Nederlandse en Duitse tv.

HILDEGARD VON BINGEN (1098-1179)

Bekende Rijnlandse abdis, arts, profetes en componiste wiens negenhonderste geboortejaar onlangs werd gevierd. In haar tijd had ze grote invloed op de pausen en keizer die ze zo nodig de les las. Daarom noemde de Franse historica Régine Pernoud haar ‘het geïnspireerde geweten van de twaalfde eeuw’. Zij stichtte twee kloosers en schreef liederen die in onze tijd herontdekt worden. In haar visioenen, die in prachtige miniaturen zijn bewaard, geeft Hildegard ons een inzicht in haar wereldbeeld. Man en vrouw, lichaam en geest vormen een eenheid en mogen niet van elkaar gescheiden worden. Als de mens zondigt, lijdt de kosmos, want alles hangt met alles samen.

TV-serie “HILDEGARD VON BINGEN”

Het Braambos in coproductie met Nederland en Duitsland

Het Braambos maakte in coproductie met Nederland (KRO) en Duitsland (ARD, SWF, SDR) een driedelige serie over Hildegards leven en werk. Het betreft een docudrama: een documentaire die wordt afgewisseld met dramatische scènes uit het leven van Hildegard. Enkele Duitse specialisten, dr. Barbara Stühlmeyer (muziek), dr. Anette Müller (geneeskunde), Prof. Elisabeth Gössmann (theologie), Prof. Franz Staab (geschiedenis), geven toelichting bij Hildegards leven.

Het geheel bestaat uit drie delen, samenvallend met de drie belangrijkste perioden van haar leven en telkens gecentreerd rond een klooster: Disibodenberg, Rupertsberg en Eibingen. Er werd gefilmd op historisch interessante locaties met zin voor “couleur locale”. Zo leidt Herr Von Racknitz ons rond op de Disibodenberg, de ruïne waar eens de imposante abdij stond die hij nu beheert. Jozef Würth heeft zijn firma van kantoormeubelen gebouwd op de Rupertsberg waar het eerste klooster van Hildegard stond. Eigenhandig groef hij de kelders uit en ontdekte de crypte waar Hildegard aanvankelijk begraven werd. Deze plek werd in de 17^de eeuw verwoest door de Zweden tijdens de dertigjarige oorlog en vorige eeuw werden de ruïnes ervan opgeblazen voor de aanleg van de spoorlijn Keulen-Mainz. Herr Würth kocht de ruïne en ontdekte onder de grond zelfs resten van de waterleiding die Hildegard in de 12^de eeuw had laten aanleggen. Van Hildegards tweede klooster in Eibingen, aan de overkant van de Rijn, blijft niets over. Het klooster dat nu in Eibingen staat, is een nieuwe stichting van de Praagse benedictinessen. De nonnen leven er in de geest van Hildegard. Zij houden zich onder meer bezig met de studie van haar werk.

Voor de dramatische fragmenten werd er gedraaid op plaatsen die de tijdsgeest van de 12^de eeuw oproepen. Zo werden opnamen gemaakt in het klooster van Eberbach, waar “In naam van de roos” (Umberto Eco) werd gefilmd. De technische ploeg die in de eeuwenoude gebouwen een professionele sfeervolle belichting creëerde, zorgde voor onvergetelijke beelden. Hildegards conflict met de abt en haar uitval naar de katharen bijvoorbeeld, zijn hoogtepunten.

Het Schulensmeer in Lummen zorgde voor een “authentiek” Rijnlandschap en een achtjarig meisje, Raïssa, wordt als de kleine Hildegard van negenhonderd jaar geleden opnieuw naar een kluis geleid. Zo moet het er ongeveer hebben uitgezien.

De film begint met een geliefkoosd beeld van Hildegard: “De mens die omhoog blikt tot God, kijkt zoals de adelaar in de zon.” De adelaar als symbool van de spirituele mens die eenzaam maar op grote hoogte vliegt, wordt een leitmotiv in de film. Een ander is het veertje in de wind. “Ik vind in mezelf geen enkel houvast voor welk vermogen dan ook. Ik strek mijn handen uit naar God opdat ik door Hem gedragen zou worden als een veertje, dat, zonder gewicht en meewaaiend op de krachten van de wind, door Hem wordt bewaard.” (Brief aan W. von Gembloux)

Eerste aflevering

Hildegard wordt in 1098 geboren als tiende kind van een adellijke familie op het landgoed Bermersheim. Uit dankbaarheid geven haar ouders haar als “tiende penning” aan een adellijke non, Jutta von Sponheim. Hildegard is dan acht jaar. Ze blijkt echter dan al eigenaardige beelden te zien. Ze spreekt over “een groot licht dat mijn ziel deed beven”. Als ze veertien is, treedt Hildegard toe tot de abdij van Disibodenberg, waar ze in een kluis gaat wonen. Ze krijgt onderricht in de psalmen en de regel van de heilige Benedictus. Na de dood van Jutta wordt ze tot abdis gekozen.

Hoewel ze angstig is en twijfelt, begint ze haar visioenen op te schrijven met de hulp van haar secretaris Volmar. Als Bernardus, de abt van Clairvaux, haar aanmoedigt, neemt haar zelfvertrouwen toe. De echte erkenning komt er als paus Eugenius III, in het openbaar voorleest uit haar werk in Trier en haar “Prophetissa teutonica” noemt. Als Hildegard Disibodenberg wil verlaten om een nieuw klooster te stichten, weigert de abt haar te laten gaan.

Tweede aflevering

Toch verlaat Hildegard de abdij Disibodenberg waar ze als kind is ingetreden en ze sticht een nieuw klooster op de Rupertsberg bij Bingen. Zij bouwt een scriptorium, waar haar visioenen in miniaturen worden opgetekend.

Hier schrijft zij ook haar belangrijke werken over de samenhang tussen mens en kosmos, componeert zij muziek en voert correspondentie met kerkelijke en wereldlijke autoriteiten. Keizer Barbarossa nodigt haar uit in zijn paleis van Ingelheim. Die eer belet haar niet hem nadien scherp te bekritiseren omwille van zijn conflict met de paus.

Een persoonlijk drama treft Hildegard wanneer haar beste vriendin, Richardis, haar verlaat om abdis te worden in een ander klooster.

Hildegard gaat viermaal op reis. Verschillende keren valt ze heftig uit naar de clerus, die ze ervan beschuldigt door een luxueus leven de weg vrijgemaakt te hebben voor het succes van de katharen. In Keulen verzet Hildegard zich hevig tegen de katharen die de vrouwen misbruiken. Haar argumenten tegen de katharen zijn bewaard gebleven in talrijke brieven. (Brief aan Dom Philipp en de clerus van Keulen)

Derde aflevering

Hildegard sticht een tweede klooster in Eibingen, aan de overkant van de Rijn. Tweemaal per week vaart ze er met een bootje naartoe.

Haar faam als wonderdoenster groeit als zij Sigewize, een bezeten vrouw, weet te genezen. Aan haar laatste secretaris, Wibert von Gembloux, vertelt ze haar leven en beschrijft ze de aard van haar visioenen.

Ze geraakt echter in conflict met de kerkelijke overheid van Mainz. Op de gewijde grond van haar klooster had ze een man begraven die door de overheid geëxcommuniceerd was. Daar het echter een misverstand betrof, vertrouwde Hildegard op de goede afloop. De prelaten van Mainz bleven onverzettelijk en slechts na moeizaam onderhandelen werd het interdict dat aan haar klooster was opgelegd, opgeheven. De strijd had haar uitgeput.

Hildegard overlijdt op 17 september 1179 in haar klooster op de Rupertsberg.

CD van de uitzending uitgevoerd door het koor “Cercamon” te bestellen bij:

Greetje De Koomen, Th. De Bockweg 11, NL-6871 EG Renkum. Tel. 00-31-31 7313170